Karasu’dan iktidara 1,9 trilyon liralık fatura tepkisi

İktidarın “Devletin cebinden 5 kuruş çıkmayacak” sözleriyle savunduğu kamu-özel işbirliği (KÖİ) projeleri, bütçeye getirdiği mali yükle gündeme geldi. Yeni Parti Sivas Milletvekili Ulaş Karasu, yap-işlet-devret ve yap-kirala-devret modelleriyle hayata geçirilen projeler için yapılan ödemelere ilişkin rakamları paylaşarak, kamu kaynaklarından milyarlarca lira aktarıldığına dikkat çekti.

Karasu’nun gündeme taşıdığı verilere göre, 2017-2026 dönemini kapsayan son 10 yılda köprü, otoyol, tünel ve şehir hastaneleri için bütçeden toplam 816 milyar lira ödeme yapıldı. Önümüzdeki üç yıl için öngörülen ödemelerin de eklenmesiyle 2017-2029 dönemindeki toplam tutarın yaklaşık 1,9 trilyon liraya ulaşması bekleniyor. 2027, 2028 ve 2029 yıllarını kapsayan dönemde yapılması öngörülen ödemeler, kamu bütçesindeki yükün daha da artacağını ortaya koydu. Tahminlere göre 2027 yılında 296,8 milyar lira, 2028’de 354,7 milyar lira, 2029’da ise 381,8 milyar lira ödeme yapılacak. Böylece yalnızca üç yıllık dönemdeki ödemelerin toplamının 1 trilyon lirayı aşacağı hesaplanıyor.

2027 BÜTÇESİNDE 296,8 MİLYAR LİRALIK ÖDENEK

Projeler için 2027 yılı bütçesinde ayrılması öngörülen ödenekler de dikkat çekti. Buna göre Avrasya Tüneli için 2 milyar lira, köprü ve otoyollar için 134,1 milyar lira, şehir hastanelerinin kira ve hizmet bedelleri için ise toplam 161 milyar lira ödenek planlandı. Söz konusu rakamların, merkezi yönetim bütçesi dışında kalan kamu kurum ve kuruluşlarının aynı modellerle yaptırdığı projeler için gerçekleştirdiği ödemeleri kapsamadığı belirtildi. Bu nedenle kamu kaynakları üzerindeki toplam mali yükün açıklanan tutarların da üzerine çıkabileceği ifade edildi. Ödemelerin dolar ve avro üzerinden belirlenen sözleşmelere dayanması, döviz kurundaki değişimlerin bütçe üzerindeki etkisini de artırıyor. 2027 yılı için öngörülen ödeme tutarlarının gerçekleşmesi, ortalama dolar kurunun Orta Vadeli Program’da tahmin edilen 56 lira düzeyinde kalması varsayımına dayanıyor.

Kamu-özel işbirliği projelerine yönelik eleştirilerini sürdüren Ulaş Karasu, garanti ödemeleri ve kira bedellerinin vatandaşların vergileri üzerinden karşılandığını savundu. Karasu, projelerin kamu bütçesine yük oluşturduğunu belirterek, ihale süreçleri ve şirketlere yapılan ödemeler üzerinden iktidarı eleştirdi.

Karasu, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:

“Bir yanda kapalı kapılar ardında 21/b yöntemiyle verdikleri ihalelerle yandaş şirketlere aktarılan milyarlar, diğer yanda geçim derdiyle boğuşan milyonlar var. Köprüden geçmeyen, hastaneye gitmeyen yurttaş bile bu garantilerin bedelini vergileriyle ödüyor. İktidarın garantisi şirkete, faturası millete! İhalelerin kapıları yandaşlara açılıyor, faturası halka kesiliyor. Devletin kasası bir avuç şirketin değil, 86 milyonun ortak varlığıdır. Biz bu kara düzenin hesabını sormaya, milletin bir kuruşunun bile peşini bırakmamaya devam edeceğiz.”

Karasu’nun gündeme getirdiği rakamlar, kamu-özel işbirliği modeliyle yürütülen projelerin uzun vadeli ödeme yükünü yeniden tartışmaya açtı. Önümüzdeki yıllar için öngörülen tutarların gerçekleşmesi halinde, söz konusu projeler için bütçeden yapılacak toplam ödemenin 2029 yılına kadar yaklaşık 1,9 trilyon liraya ulaşması bekleniyor.