Kloroflorokarbon gazları dünyada neyin yok olmasına sebep olacaktı?

“1996’da üretimi durdurulan ‘klorofluorokarbon gazları’, bu önlem alınmasaydı hangisini yok edip Dünya’da yaşamın büyük oranda yok olmasına sebep olacaktı?”
A: Dünya’nın manyetik alanını
B: Tektonik hareketleri
C: Ozon tabakasını
D: Yer çekimini

Doğru cevap: C (Ozon tabakasını)

Detaylı açıklama:

Klorofluorokarbon (CFC) gazları, 20. yüzyılda yaygın olarak buzdolapları, spreyler, yangın söndürücüler ve endüstriyel temizlik maddelerinde kullanılan insan yapımı kimyasal bileşiklerdir. Bu gazların ortak özelliği, atmosferin üst katmanlarına ulaştıklarında güneşten gelen morötesi (UV) radyasyonun etkisiyle parçalanarak klor atomları açığa çıkarmalarıdır.

Açığa çıkan bu klor atomları, ozon tabakasını oluşturan ozon (O₃) moleküllerini zincirleme reaksiyonla parçalar. Bir tek klor atomu, yok olana kadar yüz binlerce ozon molekülünü yok edebilir.

Ozon tabakasının görevi nedir?

Ozon tabakası, Güneş’ten gelen ve canlılar için son derece zararlı olan UV-B ve UV-C ışınlarının büyük kısmını emer. Eğer bu tabaka yok olursa:

• Cilt kanseri vakaları çığ gibi artar
• Katarakt gibi göz hastalıkları yaygınlaşır
• Bitkilerin fotosentez yeteneği bozulur
• Denizlerdeki planktonlar (oksijen kaynağı) ölür
• Besin zinciri çöker

Bu nedenle, CFC gazları ozon tabakasını yok ederek tüm ekosistemin çökmesine ve Dünya’da yaşamın büyük oranda sona ermesine yol açabilirdi.

Diğer şıklar neden yanlıştır?

• A (Manyetik alan): Dünya’nın manyetik alanı, sıvı dış çekirdekteki erimiş demir ve nikelin hareketiyle oluşur. CFC gazlarının bu jeolojik süreçle hiçbir ilgisi yoktur.
• B (Tektonik hareketler): Tektonik levhaların hareketi de yerin derinliklerindeki ısı ve konveksiyon akımlarına bağlıdır. CFC gazları yer kabuğu altına nüfuz edemez.
• D (Yer çekimi): Yer çekimi, Dünya’nın kütlesiyle doğrudan ilgilidir. CFC gazlarının kütle çekimine en ufak bir etkisi yoktur.

Alınan önlem:

1987 yılında imzalanan Montreal Protokolü ile CFC gazlarının üretimi aşamalı olarak yasaklanmış ve 1996’da tamamen durdurulmuştur. Bu protokol, tarihteki en başarılı çevre anlaşmalarından biri kabul edilir ve ozon tabakasının bugün yavaş yavaş iyileşmekte olması bu sayede mümkün olmuştur.