Divriği Ulu Camii’nde 41 yıl sonra yeni bir gizem ortaya çıktı

UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde yer alan Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, yaklaşık 8 asırlık tarihi ve eşsiz mimarisiyle gizemlerini korumaya devam ediyor. Anadolu’nun El Hamra’sı olarak anılan tarihi yapıda, Sivaslı duayen gazeteci Sirer Doğan tarafından ortaya çıkarılan yeni bir ayrıntı dikkat çekti.

1985 yılında Türkiye’den UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’ne alınan ilk eser olan Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, Anadolu Selçuklu Devleti’ne bağlı Mengücek Beyliği döneminde inşa edildi. Cami, Mengücek Beyi Süleyman Şah’ın oğlu Ahmet Şah, Darüşşifa ise eşi Melike Turan Melek tarafından yaptırıldı. Baş mimarlığını Muğis oğlu Ahlatlı Hürrem Şah’ın üstlendiği eserin yapımına 1228 yılında başlanırken, 1243 yılında tamamlandı.

41 YIL SONRA YENİ BİR GİZEMİ GÖRÜNTÜLEDİ

Gazetecilik mesleğinde 55 yılı geride bırakan Sirer Doğan, 41 yıl önce caminin kapıları üzerine düşen güneş ışıklarının oluşturduğu ve namaz kılan insan silüetlerini andıran gölgeleri fotoğraflayarak gündeme taşımıştı. Doğan’ın yıllar önce görüntülediği bu detay, daha sonra Japon araştırmacıların çalışmalarıyla uluslararası alanda da tanındı.

Tarihi esere yönelik ilgisini yıllardır sürdüren Doğan, bu kez Darüşşifa bölümünde farklı bir ayrıntıyı fotoğrafladı. Şifahanenin tavanındaki işlemeler, girişte belirli bir noktadan bakıldığında insan yüzünü andıran bir görüntü oluşturuyor. Çekik gözleri, belirgin elmacık kemikleri ve sarkık bıyıklarıyla dikkat çeken erkek silüeti, yeni bir gizem olarak gündeme geldi.

Doğan, söz konusu silüetin Mengücek Beyi Ahmet Şah’a ait olabileceğini öne sürerek, görüntünün bilim insanları tarafından araştırılması gerektiğini ifade etti.

SEKİZ ASIRLIK AŞKIN İZLERİ Mİ?

Tavandaki silüetin ortaya çıkışına ilişkin kendi değerlendirmelerini de paylaşan Sirer Doğan, Darüşşifa'yı yaptıran Melike Turan Melek'in eşi Ahmet Şah'a duyduğu sevgi nedeniyle onun görüntüsünü eserin tavanına işlettiğini düşündüğünü söyledi.

55 yıllık gazetecilik hayatında Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası'nı defalarca fotoğrafladığını ve çeşitli incelemelerde bulunduğunu belirten Doğan, şu ifadeleri kullandı:

"Gazetecilik yaptığım 55 yıllık süre içerisinde Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası'nın çok fotoğrafını çektim. Birçok incelemelerde bulundum. Burada çalışan bilim adamları, profesörler ve mimarlar çeşitli açıklamalarda bulundu. Daha sonra benim 41 yıl önce çektiğim kapıdaki gölge fotoğrafları bir Japon tarafından benden 25 yıl sonra çalışılarak tüm dünyaya duyuruldu. Bu nedenle benim eser üzerindeki ilgim ve dikkatim arttı. Son restorasyondan sonra zihnimde oluşan bilgilerin de ışığında bu fotoğrafları çektim. Tavandaki insan silüetinin Mengücek Şahı Ahmet Şah'a ait olduğunu tahmin ediyorum. Ahmet Şah ile Turan Melek'in birbirine olan aşklarından dolayı Turan Melek'in Ahmet Şah'ın görselini tavana bu şekilde işlettirdiğini düşünüyorum."

HER MOTİFİN AYRI BİR ANLAMI VAR

Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, yalnızca mimarisiyle değil, barındırdığı sanatsal ayrıntılarla da dünya çapında önem taşıyor. Bir kadın ve erkek tarafından ortaklaşa yaptırılan yapı, yaklaşık 10 bine yakın farklı motifiyle dikkat çekiyor.

Uzaktan bakıldığında simetrik bir bütünlük sergileyen motifler, yakından incelendiğinde asimetrik özellikler taşıyor. Her motifin kendine özgü bir tasarıma sahip olduğu ve yapı üzerinde birebir aynısının bulunmadığı belirtiliyor.

Eserin gizemini artıran bir diğer unsur ise baş mimar Muğis oğlu Ahlatlı Hürrem Şah'ın bu yapıdan önce ve sonra başka bir eserine ilişkin herhangi bir kayda rastlanmaması. Hürrem Şah'ın eserin tamamlanmasının ardından öldüğü düşünülürken, Darüşşifa'yı yaptıran Melike Turan Melek'in de yapı tamamlanmadan hayatını kaybettiği rivayet ediliyor.

Aradan geçen yaklaşık 8 asra rağmen yeni ayrıntılarla gündeme gelen Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, bu kez tavanındaki insan silüetiyle araştırılmayı bekleyen gizemlerine bir yenisini ekledi.