Ramazan’da beslenme hatalarına dikkat

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Uygulama ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı ve Romatoloji Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ali Şahin, Ramazan ayında oruç tutacak vatandaşlara yönelik önemli değerlendirmelerde bulundu.

Prof. Dr. Şahin, özellikle kronik ve romatolojik hastalığı bulunan kişilerin oruç tutma kararını mutlaka doktorlarıyla birlikte vermesi gerektiğini vurguladı.

Oruçta Metabolizma Nasıl Etkileniyor?

Oruç sırasında yaklaşık 8–12 saat içinde vücudun glikojen depolarını tükettiğini belirten Prof. Dr. Şahin, enerji üretiminde yağ kullanımına geçildiğini söyledi.

“İnsülin düzeyi düşer, glukagon artar ve metabolizma yağ oksidasyonuna kayar. Metabolizma hızı hafif yavaşlar ancak bu bir ‘metabolizma çökmesi’ değildir. Dengeli iftar ve sahurla kas kaybı olmadan sağlıklı bir süreç geçirilebilir.” dedi.

İlk Günlerde Baş Ağrısı Normal

Ramazan’ın ilk günlerinde baş ağrısı ve halsizliğin sık görüldüğünü belirten Şahin, bunun nedenlerini; kan şekeri düşüşü, kafein yoksunluğu, yetersiz sıvı alımı ve elektrolit dengesizliği olarak sıraladı. Bu belirtilerin genellikle birkaç gün içinde azaldığını ifade etti.

Ramazan’da Sık Görülen Sorunlar

Ramazan ayında karşılaşılan sağlık problemlerinin büyük bölümünün beslenme hatalarından kaynaklandığını kaydeden Prof. Dr. Şahin, şu uyarılarda bulundu:

• Hazımsızlık ve reflü

• Kabızlık

• Baş ağrısı

• Kan şekeri dalgalanmaları

• Tansiyon düzensizlikleri

“Ramazan bir tek öğünde ziyafet dönemi değildir, öğünlerin yeniden planlandığı bir süreçtir.” dedi.

Sahur Atlanmamalı

Sahurun mutlaka yapılması gerektiğini vurgulayan Şahin, sahura kalkmamanın açlık süresini uzattığını, kan şekeri düşüşünü artırdığını, kas kaybı riskini yükselttiğini ve gün içi halsizlik ile baş ağrısını artırdığını söyledi. Özellikle diyabet hastalarında riskin daha yüksek olduğuna dikkat çekti.

Sahurda yumurta, yoğurt, kefir, peynir, yulaf, tam tahıllı ekmek, kuruyemiş ve sebze gibi protein ve lif içeriği yüksek besinlerin tercih edilmesini önerdi.

İftarda Doğru Başlangıç Önemli

Oruç açarken mideyi korumak adına su ve hurma ya da küçük bir çorba ile başlanmasını öneren Prof. Dr. Şahin, 10–15 dakika ara verildikten sonra protein ağırlıklı ana yemek, salata ve yoğurt tüketilmesini tavsiye etti. Tatlı tercih edilecekse 1–2 saat sonra ve sütlü tatlıların seçilmesinin daha doğru olacağını belirtti.

Su Tüketimi ve Spor

Günlük su ihtiyacının 1,5–2,5 litre arasında değiştiğini ifade eden Şahin, suyun iftar ile sahur arasına yayılması gerektiğini söyledi.

Ramazan’da ağır antrenmanların önerilmediğini belirten Şahin, iftardan 1–2 saat sonra hafif egzersizler veya iftara 30–60 dakika kala hafif tempolu yürüyüş yapılabileceğini kaydetti.

Romatolojik Hastalara Özel Uyarı

Romatolojik hastalarda en kritik konunun hastalık aktivitesinin stabil olması ve ilaç düzeninin bozulmaması olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Şahin, çoklu doz kullanılan ilaçlarda bireysel doz düzenlemesi yapılması gerektiğini belirtti.

Olası riskleri ise şöyle sıraladı:

• Hastalık alevlenmesi

• İlaç düzeylerinde dalgalanma

• Gastrointestinal toksisite artışı

• Böbrek fonksiyonlarında etkilenme

Yüksek hastalık aktivitesi olanlar, son 3 ayda alevlenme yaşayanlar, yüksek doz steroid kullananlar, aktif vaskülit hastaları, lupus nefriti ve ileri böbrek tutulumu bulunanlar ile tromboz öyküsü olan hastalarda orucun önerilmeyebileceğini belirten Şahin, “Karar mutlaka bireyselleştirilmeli ve hekim kontrolünde verilmelidir.” dedi.

Aç Karnına İlaç Kullanımı

“Aç karnına ilaç kullanımı”nın farmakolojik olarak net bir zaman tanımı olduğunu belirten Şahin, ilacın yemekten en az 30–60 dakika önce veya yemekten en az 2 saat sonra alınması gerektiğini ifade etti.

Ramazan’da bu zamanlamanın sahurdan 30–60 dakika önce ya da iftardan en az 2 saat sonra planlanabileceğini belirten Şahin, mide hassasiyeti olan hastalarda bireysel değerlendirme yapılmasının önemine dikkat çekti.

Bayram Sonrası Uyarı

Bayramda ani kalori yüklenmesinin mide sorunlarına yol açabileceğini söyleyen Prof. Dr. Şahin, küçük porsiyonların tercih edilmesini ve şerbetli tatlılar yerine sütlü tatlıların seçilmesini önerdi. Ramazan sonrası öğün saatlerinin kademeli olarak düzenlenmesi gerektiğini ifade etti.

Prof. Dr. Şahin, Ramazan ayının birlik, beraberlik ve manevi arınma açısından önemli bir fırsat olduğunu belirterek, tüm İslam âlemine sağlık, huzur ve bereket temennisinde bulundu.