Sibirya’daki esaretin 110 yıllık hatırası Sivas’ta gün yüzüne çıktı

Sivas Valiliği bünyesinde faaliyet gösteren Sivas Hafıza Merkezi, Balkan ve Birinci Dünya Savaşları sırasında esir düşen Sivaslı askerlerin ailelerine gönderdikleri ancak çeşitli nedenlerle sahiplerine ulaşamayan mektup ve haberleşme belgelerini gün yüzüne çıkarmayı sürdürüyor. Bu kapsamda, Birinci Dünya Savaşı’nda Ruslara esir düşerek Sibirya’ya götürülen Süvari Yüzbaşı Abdülkadir’in esaret yıllarına ait belgeler, torunu Dr. Selahi Ertürk’e ulaştırıldı.

Sivas Valisi Yılmaz Şimşek, makamında kabul ettiği Selahi Ertürk’e, dedesinin esaret dönemine ilişkin tarihî belgeleri takdim etti. Cumhuriyet’in 103’üncü yıl dönümü öncesinde gerçekleştirilen teslim sırasında Ertürk duygusal anlar yaşadı.

Sibirya’da annesinden haber bekledi

Sivas’ın Örtülüpınar Mahallesi’nden olan Süvari Yüzbaşı Abdülkadir, 1916 yılında Erzurum’un Narman bölgesinde Ruslara esir düştü. Binlerce kilometre uzaklıktaki Sibirya’da bulunan bir esir kampına götürülen Abdülkadir, ailesinden ve memleketinden uzakta esaret yılları geçirdi.

Oğlunun esir düştüğünü öğrenen annesi Nisa Hanım, kendisine ulaşabilmek için dönemin devlet makamlarına başvurdu. Oğluna yazdığı mektupların esir kampına ulaştırılması için yardım isteyen Nisa Hanım’ın çabaları, savaşın ve esaret koşullarının getirdiği zorluklar nedeniyle sonuçsuz kaldı.

Esir kampında Fransızca düzenlenen bilgi formu, Abdülkadir’in ailesinden haber alamamanın verdiği endişeyi gözler önüne serdi. Belgede, bugüne kadar ailesinden para veya posta almadığı belirtilen Yüzbaşı Abdülkadir’in şu ifadeleri yer aldı:

“Bugüne kadar birçok mektup göndermeme rağmen tek bir cevap bile alamadım. Annemden gelecek mektubu ve onun sağlık durumuna ilişkin haberleri büyük bir endişeyle bekliyorum.”

Aradan geçen 110 yılın ardından ortaya çıkarılan belgeler, Sibirya’da annesinden haber bekleyen bir askerin ve Sivas’ta oğluna ulaşmaya çalışan bir annenin yaşadığı hasreti yeniden gündeme taşıdı.

Yaklaşık 180 Sivaslı askerin mektuplarına ulaşıldı

Sivas Hafıza Merkezi tarafından Kızılay Arşivi’nde yürütülen incelemelerde, Balkan ve Birinci Dünya Savaşları döneminde esir düşen yaklaşık 180 Sivaslı askerin ailelerine yazdığı ancak çeşitli nedenlerle sahiplerine ulaşamayan mektuplar tespit edildi. Çalışmalar kapsamında tarihî belgeler üzerinden askerlerin kimlikleri, aileleri ve yaşadıkları olaylar araştırılıyor. Böylece yıllardır arşivlerde bulunan mektup ve belgelerin, askerlerin günümüzde yaşayan yakınlarına ulaştırılması amaçlanıyor. Süvari Yüzbaşı Abdülkadir’in esaret yıllarına ait belgelerin torunu Selahi Ertürk’e teslim edilmesi de bu çalışmaların örneklerinden biri oldu.

Vali Şimşek: Geçmişle bugün arasında gönül köprüsü kuruyoruz

Tarihî belgelerin teslimi sırasında konuşan Sivas Valisi Yılmaz Şimşek, Sivas Hafıza Merkezi’nin çalışmalarının tarihî hafızanın korunması ve gelecek nesillere aktarılması açısından önem taşıdığını belirtti.

110 yıl önce yaşananların bugün yeniden hatırlandığını ifade eden Şimşek, “Bir tarafta Sibirya’da annesinden haber bekleyen bir evlat, diğer tarafta ise oğluna gönderdiği mektupların ulaşması için devlete müracaat eden bir anne. Aradan bir asrı aşkın süre geçmiş olsa da bu belgelerdeki hasreti, ümidi ve bekleyişi bugün hâlâ hissedebiliyoruz.” dedi.

Belgelerin yalnızca tarihî vesikalardan ibaret olmadığını vurgulayan Şimşek, bunların bir annenin evladına duyduğu özlemin, bir askerin ailesine kavuşma ümidinin ve milletin zor dönemlerde gösterdiği fedakârlıkların sessiz tanıkları olduğunu söyledi. Şimşek, 110 yıl önce sahibine ulaşması beklenen bir haberin ve yarım kalan bir hasretin izlerini bugün askerin torununa ulaştırmanın anlamlı olduğunu dile getirdi.

“Ecdadımızın hatıralarını gelecek nesillere aktarmak sorumluluğumuz”

Sivas’ın tarihine, kültürel mirasına ve millî hafızasına sahip çıkmanın önemine değinen Şimşek, kahraman ecdadın hatıralarını gelecek nesillere aktarmayı sorumluluk olarak gördüklerini belirtti.

Başta Süvari Yüzbaşı Abdülkadir olmak üzere vatan uğruna mücadele eden, esaret yaşayan ve fedakârlıklarda bulunan tüm kahramanları rahmet, minnet ve şükranla andığını ifade eden Şimşek, projede emeği geçen Sivas Hafıza Merkezi yetkililerine teşekkür etti.

Yüzbaşı Abdülkadir Sivas’a geri döndü

Dedesinin esaret yıllarına ait belgeleri 110 yıl sonra teslim alan Dr. Selahi Ertürk, tarihî hatıraların gün yüzüne çıkarılmasından duyduğu memnuniyeti dile getirerek Vali Yılmaz Şimşek’e, Sivas Hafıza Merkezi yetkililerine ve emeği geçenlere teşekkür etti. Süvari Yüzbaşı Abdülkadir’in, savaşın sona ermesinden birkaç yıl sonra Türk İstiklal Harbi döneminde memleketi Sivas’a döndüğü belirtildi.

Belgelerin takdimine İl Genel Meclisi Başkanı Mehmet Şarkışla ile Hafıza Merkezi görevlileri Yaşar Abunus ve Ömer Gül de katıldı.