Mutfakta yemek hazırlarken veya bulaşık yıkarken bazı atıkları doğrudan lavaboya dökmek, günlük yaşamda sık yapılan hatalar arasında yer alıyor. İlk bakışta zararsız görünen bu alışkanlıklar, zamanla gider borularının daralmasına, kötü kokulara ve ciddi tıkanıklıklara neden olabiliyor. Özellikle yağ, un ve kahve telvesi gibi mutfakta sık kullanılan malzemeler, suyla birlikte kolayca akıp gitmiş gibi görünse de tesisatın içerisinde birikebiliyor.

Lavaboya dökülmemesi gereken 10 şey

Lavabo giderleri, suyun ve uygun sıvı atıkların uzaklaştırılması için tasarlanıyor. Ancak mutfakta kullanılan her malzeme suyla tamamen çözünmüyor. Bazı maddeler boruların iç yüzeyine yapışırken bazıları da mevcut birikintilere tutunarak zaman içerisinde tıkanıklık oluşturabiliyor.

Özellikle eski tesisatlarda, dar boru bağlantılarında ve yeterli eğime sahip olmayan gider hatlarında bu tür birikintiler daha hızlı sorun haline gelebiliyor.

Tesisat bakımında dikkat edilmesi gereken en önemli noktalardan biri, lavaboya dökülen atıkların yalnızca o anda giderden geçip geçmediğine değil, borunun içerisinde nasıl davrandığına da dikkat etmek.

1. Kızartma yağları

Lavaboya dökülmemesi gereken maddelerin başında kullanılmış kızartma yağları geliyor.

Sıvı haldeki yağ, giderden kolayca akıyor gibi görünse de boruların iç yüzeyine tutunabiliyor. Zamanla başka atıklarla birleşen yağ tabakası, suyun geçiş alanını daraltabiliyor.

Özellikle hayvansal yağlar soğuduklarında katılaşabildiği için tıkanıklık riskini artırıyor.

Kullanılmış yemeklik yağların lavaboya dökülmek yerine uygun kaplarda biriktirilerek atık yağ toplama noktalarına teslim edilmesi gerekiyor.

2. Kahve telvesi

Türk kahvesi veya filtre kahve hazırladıktan sonra kalan telveyi lavaboya dökmek, yaygın alışkanlıklardan biri.

Ancak kahve telvesi suda çözünmüyor. Küçük parçacıklar giderin kıvrımlı bölgelerinde birikerek yağ ve diğer kalıntılarla birleşebiliyor.

Özellikle lavabonun altındaki sifon bölümünde biriken telve, zamanla suyun yavaş akmasına neden olabiliyor.

Kahve telvesinin gider yerine uygun organik atık veya kompost sisteminde değerlendirilmesi daha doğru.

3. Un ve hamur kalıntıları

Un, suyla temas ettiğinde koyulaşarak yapışkan bir karışım oluşturabiliyor.

Özellikle ekmek, börek veya hamur işi hazırladıktan sonra kaplarda kalan yoğun un ve hamur artıklarının lavaboya dökülmesi, gider içerisinde birikinti oluşmasına yol açabiliyor.

Hamur parçaları da suyun içerisinde tamamen çözünmediğinden boru bağlantılarında sıkışabiliyor.

Bu nedenle hamur kalıntıları önce spatula veya kâğıt havluyla alınmalı, ardından mutfak gereçleri yıkanmalı.

4. Pirinç ve makarna

Pişmiş pirinç ve makarna parçaları küçük oldukları için lavabo giderinden kolayca geçebiliyor.

Ancak bu gıdalar suyu emerek şişebiliyor ve özellikle sifon gibi kıvrımlı alanlarda birikebiliyor.

Tek başına birkaç pirinç tanesi ciddi bir sorun oluşturmayabilir. Fakat yemek artıklarının düzenli olarak lavaboya dökülmesi, zamanla tıkanıklık riskini artırıyor.

Tabaklarda kalan pirinç ve makarna artıklarının bulaşık yıkamadan önce çöpe alınması öneriliyor.

5. Yumurta kabukları

Yumurta kabuklarını küçük parçalara ayırarak lavaboya dökmenin gideri temizlediğine yönelik yaygın bir inanış bulunuyor.

Ancak yumurta kabukları suda çözünmüyor. Küçük ve sert parçalar, boruların içerisinde bulunan diğer atıklara takılarak birikintileri artırabiliyor.

Özellikle atık öğütücüsü bulunmayan lavabolarda yumurta kabuklarının doğrudan gidere bırakılmaması gerekiyor.

Kabuklar, uygun atık toplama veya kompost sistemlerinde değerlendirilebilir.

6. Patates kabukları ve sebze artıkları

Patates, havuç ve benzeri sebzelerin kabukları, yemek hazırlığı sırasında sıkça lavaboda birikebiliyor.

Bu kabuklar ince yapıda olsalar bile giderin kıvrımlı bölümlerinde birbirine dolanabiliyor. Özellikle büyük miktarda sebze artığının aynı anda lavaboya dökülmesi, tıkanıklık riskini artırıyor.

Patates kabuklarında bulunan nişasta da diğer yemek kalıntılarıyla birleşerek yapışkan bir birikintinin oluşmasına katkıda bulunabiliyor.

Sebze kabuklarının lavabo süzgeciyle toplanması, giderin temiz kalmasına yardımcı oluyor.

7. Çay yaprakları ve bitki parçaları

Demlikte kalan çay yaprakları veya bitki çayı artıkları, lavaboya döküldüğünde suyla birlikte akıp gidiyor gibi görünebiliyor.

Ancak çay yaprakları suda çözünmüyor. Özellikle büyük miktarda döküldüğünde giderin içerisinde birikerek başka kalıntılarla birleşebiliyor.

Poşet çayların ise kesinlikle gidere atılmaması gerekiyor.

Çay artıkları süzülerek uygun atık kutusuna alınmalı.

8. Boya ve çözücü maddeler

Evde yapılan tadilatların ardından kalan boya, tiner ve benzeri çözücülerin lavaboya dökülmesi yalnızca tesisat açısından değil, çevre ve güvenlik açısından da risk oluşturabiliyor.

Bazı çözücüler boru malzemelerine ve contalara zarar verebiliyor. Ayrıca yanıcı veya zararlı kimyasalların atık su sistemine karışması ciddi sorunlara yol açabiliyor.

Bu nedenle boya ve çözücü atıkları, ürünün türüne ve yerel atık toplama kurallarına uygun şekilde bertaraf edilmeli.

Özellikle tiner gibi yanıcı maddeler kesinlikle lavabo giderine dökülmemeli.

9. İlaçlar

Kullanım süresi dolmuş veya artık ihtiyaç duyulmayan ilaçların lavaboya dökülmesi, çevre açısından sakıncalı bir alışkanlık.

İlaçların içerisindeki etkin maddeler, atık su arıtma süreçlerinde her zaman tamamen uzaklaştırılamayabiliyor. Bu durum su kaynakları ve sucul yaşam üzerinde olumsuz etkilere neden olabiliyor.

Kullanılmayan ilaçların lavaboya veya tuvalete dökülmesi yerine yerel mevzuata uygun toplama sistemlerine teslim edilmesi gerekiyor.

10. Saç ve tüy kalıntıları

Özellikle banyo lavabolarında karşılaşılan tıkanıklıkların önemli nedenlerinden biri saç ve tüy birikintileri.

Saç telleri suyun içerisinde çözünmediği için giderin kıvrımlı bölümlerine takılabiliyor. Sabun ve kişisel bakım ürünlerinin kalıntılarıyla birleştiğinde ise daha yoğun bir tıkaç oluşturabiliyor.

Saç ve tüylerin giderden geçmesini önlemek için uygun bir lavabo süzgeci kullanılması faydalı olabiliyor.

Lavabodaki tıkanıklığın ilk belirtileri neler?

Lavabo giderinde birikinti oluşmaya başladığında bazı belirtiler ortaya çıkabiliyor. Bu işaretleri erken fark etmek, daha büyük bir tesisat sorununu önlemeye yardımcı olabiliyor.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler şöyle:

• Suyun normalden daha yavaş boşalması

• Giderden sürekli kötü koku gelmesi

• Lavabodan guruldama sesleri duyulması

• Sifon çevresinde su sızıntısı oluşması

• Suyun zaman zaman lavaboda birikmesi

Bu belirtiler her zaman aynı sorundan kaynaklanmıyor. Özellikle birden fazla giderde aynı anda yavaşlama yaşanıyorsa ana tesisat hattında sorun bulunabilir.

Lavabo giderini korumak için ne yapılmalı?

Lavabo tıkanıklıklarını önlemenin en etkili yollarından biri, atıkların boruya ulaşmasını engellemek.

Mutfakta lavabo süzgeci kullanmak, yemek artıklarını tabaklardan önceden temizlemek ve kullanılmış yağları ayrı toplamak, giderde birikinti oluşma riskini azaltabiliyor.

Ayrıca lavaboya kimyasal açıcıları gelişigüzel dökmek yerine tıkanıklığın nedenini belirlemek gerekiyor. Özellikle farklı kimyasal ürünlerin karıştırılması ciddi sağlık riskleri oluşturabiliyor.

Giderde sürekli tekrar eden tıkanıklıklar varsa boruların fiziksel olarak temizlenmesi veya tesisatın kontrol edilmesi gerekebiliyor.

Lavaboya dökülen küçük atıklar ilk anda sorun yaratmasa da zaman içerisinde birikerek ciddi masraflara neden olabiliyor. Bu nedenle mutfak ve banyoda birkaç basit alışkanlığın değiştirilmesi, tesisatın daha uzun süre sorunsuz kullanılmasına yardımcı olabiliyor.