Devlet yönetiminde karşılaştığımız torpil gibi olumsuzluklar sadece günümüze özgü bir durum değildir. İnsanların toplum hâlinde yaşamaya başladıkları anda da gerçekleşmiş olması büyük olasılık olmasının yanında gelecekte de var olması kuvvetle muhtemel bir olgudur. Çünkü insan beşerdir ve şaşar/şaşırtır.
Osmanlı Devleti’ni yıkıma götüren süreçte de liyakâtsiz kimselerin söz sahibi olmasının büyük bir etkisi vardır. Öyle ki, özellikle Osmanlı son döneminde ulemâ sınıfına alımlarda dahi bu torpil (kayırmacılık) olgusunun örnekleriyle sıklıkla karşılaşılmaktadır. Bazı fetvalarda, Kur’an ve sünnet yerine, fetva talep edenin/edenlerin kimliği gözetilir olmuştur.
Devlet yönetiminde, devletin ve milletin değil de belli bir kesimin/grubun/cemaatin/tarikatın/partinin çıkarlarını önceleyen kadrolaşmanın ne kadar tehlikeli olabileceği 15 Temmuz ve FON olaylarıyla bir kez daha açığa çıkmıştır. “Borç alan emir alır” sözünün gereği olarak, kendi alın teri/bilek gücü yerine başkalarının desteğiyle bir yerlere gelenler devlet ve millet menfaatlerinden çok kendilerini o yerlere getiren kişi ya da gruplara çalışır/hizmet eder. Böyle bir ortamda hak ettiği hâlde emeğinin karşılığını alamayan/alamayacağını düşünen nitelikli insanlar kamudan uzaklaşarak özel sektöre ya da yurt dışına yönelir veya kurum içinde verimsizleşir/pasifleşir/pasifleştirilir. Sadakatin liyakâtin önüne geçtiği durumlarda denetim ve hesap verebilirlik işlevsizleşir. Bu durumun sonucu da “15 Temmuz” ve “FON”dur.
Kamu yönetim sistemimizde karşılaştığımız bu gibi sorunları gidermenin temel yolu; mülakat ve atama süreçlerinde objektif kriterlerin, şeffaflığın ve yargısal denetimin eksiksiz uygulanarak liyakât ilkesinin kurumsallaştırılmasıdır. Kendi emeği ile bir yerlere gelenlerin, bilerek ya da bilmeyerek, yanlış/hukuksuz iş yapma ihtimâli başkalarının çıkar amaçlı desteğiyle bir yerlere gelenlere oranla çok daha düşüktür. Birilerine uşaklık etmesi için makam/mevki sahibi yapılanlar aynı şekilde başkalarını da, kendisine ve kendisini makam/mevki sahibi yapanlara uşaklık etmesi için, makam/mevki sahibi yapma eğiliminde olurlar.