Kuyuya Atılan Ahlak

Bir toplumun çöküşü savaşla başlamaz.
Bir medeniyet depremle yıkılmaz.
Bir uygarlık ekonomik krizle sona ermez.

Çöküş, çok daha sessiz başlar.

Bir gün bir kardeş, diğer kardeşin iyiliğini kaldıramaz.
Bir gün güç, hakikati korumak yerine skandalı örtmeye başlar.
Bir gün masumiyet suç sayılır.

Ve işte o gün, medeniyetin temelleri sarsılmaya başlar.

Yusuf Suresi, yalnızca bir peygamberin hayat hikâyesi değildir. O, insanlığın ahlak haritasıdır. Ve bu harita bize, toplumların nasıl yükseldiğini değil, nasıl çöktüğünü anlatır.

Ahlak Çöktüğünde İlk Yıkılan Yer Ailedir

Yusuf kıssası devletle başlamaz. Sarayla başlamaz. Hukuk sistemiyle hiç başlamaz.

Kıssa bir evin içinde başlar.

Bir baba, çocukları arasında sevgi dengesi kurmaya çalışır.
Bir grup kardeş, sevgiyi adaletsizlik sanır.
Ve kıskançlık, tarihin en eski suçlarından biri olarak ortaya çıkar.

Medeniyetlerin yıkılışı genellikle sarayların düşmesiyle anlatılır. Oysa gerçek çöküş, aile içinde başlar. Çünkü aile, toplumun ilk ahlak okuludur.

Aile içinde güven yıkıldığında, toplumda adalet ayakta kalamaz.

Güç Ahlaktan Kopunca Zalimleşir

Yusuf’un saraya gelişi, yalnızca bir gencin yükselişi değildir. Aynı zamanda gücün karakter sınavıdır.

Züleyha’nın arzusu, bireysel bir tutku değil; gücün şehvetle birleşmesidir.
Sarayın Yusuf’u susturması ise adaletin değil, itibarın korunmasıdır.

Tarih boyunca toplumlar çoğu zaman suçluları cezalandırmak yerine, hakikati susturmayı tercih etmiştir. Çünkü hakikat, iktidarın en büyük tehdididir.

Yusuf’un zindana atılması, bir gencin trajedisi değildir. O, adalet sisteminin çöküş ilanıdır.

Bir toplum masumları koruyamıyorsa, aslında kendisini koruyamaz.

Sabır: Çürüyen Toplumda Ahlakın Son Direnişi

Yusuf kıssasında iki sabır vardır.

Biri kuyudan saraya uzanan sabırdır.
Diğeri bir babanın gözlerini kaybedinceye kadar sürdürdüğü sabırdır.

Yusuf sabreder, çünkü mücadele eder.
Yakup sabreder, çünkü umut eder.

Modern toplum sabrı çoğu zaman pasiflik olarak görür. Oysa sabır, ahlakın zamana yayılmış direncidir. Sabır, yozlaşmaya teslim olmamaktır.

Yakup’un hüznünü yalnız Allah’a anlatması, insanın en büyük yalnızlığını da anlatır. Çünkü ahlak çöktüğünde, insan önce iç dünyasında sürgüne gönderilir.

Affetmek: Medeniyet Kurucu Bir Davranıştır

Yusuf’un kardeşlerini affetmesi, bireysel bir merhamet değildir. Bu, tarihin en büyük ahlak devrimlerinden biridir.

İntikam, toplumu geçmişe zincirler.
Affetmek ise toplumu geleceğe taşır.

Yusuf affederek yalnız ailesini değil, aynı zamanda bir medeniyetin ahlak zeminini yeniden kurar.

Yusuf Kıssası Modern Topluma Ne Söylüyor?

Bugün şehirler büyüyor. Teknoloji gelişiyor. Ekonomiler genişliyor. Ama şu sorular hâlâ cevapsız:

İnsanlar birbirine güvenebiliyor mu?
Güç sahipleri adaletle hareket ediyor mu?
Masumiyet korunabiliyor mu?

Modern toplum çoğu zaman refahı medeniyet zanneder. Oysa medeniyet, binaların yüksekliğiyle değil, ahlakın derinliğiyle ölçülür.

Asıl Soru

Yusuf’un kuyuya atıldığı toplum ile bugünün toplumları arasında gerçekten büyük fark var mı?

Bugün insanlar fiziksel kuyulara atılmıyor olabilir. Ama:

İtibar suikastları
Sosyal linçler
Adaletin gecikmesi
Gücün hukuku yönlendirmesi

Modern dünyanın görünmeyen kuyularıdır.

Sonuç: Her Toplum Kendi Yusuf’unu Ya Korur Ya Kaybeder

Yusuf kıssası bize şunu öğretir:
Bir toplum, erdemli insanlarına değer verirse yükselir;
Onları susturursa geriler.
Medeniyetler savaşlarla değil, ahlak kaybıyla yıkılır.

Ve her toplum, bir gün kendi iç sesine kulak vermek zorunda kalır:

Erdem yolumuzu gösterecek mi,
Yoksa Yusuflarımız fark edilmeden kaybolacak mı?

Çünkü tarih gösteriyor ki Yusuflar her çağda doğar; ama her toplum onları yaşatamaz ve kim değer verirse, medeniyet onunla ayakta kalır.