ABD ve Iran arasındaki gerilim, kökleri 1970'lere uzanan derin tarihsel kırılmalar ile son dönemdeki

(2025-2026) sicak askeri çatışmaların bir bileşimidir. Bugün gelinen noktada gerilimin temel

nedenlerini üç ana başlıkta toplayabiliriz:

1. Güncel ve Sicak Nedenler (2025

2026 Süreci)

Doğrudan Askeri Müdahale ve "Epic Fury" Operasyonu: 28 $ubat 2026'da ABD ve israil, iran'a karşı

kapsamlı bir hava harekâtı başlattı. Bu saldırılar nükleer tesisleri, balistik füze sahalarını ve iran

yönetim kademesini hedef almaktadır.

Rejim Değişikliği Hedefi: ABD Başkanı Donald Trump'in liderliğindeki Washington yönetimi, mevcut

iran yönetimini devirmeyi açık bir stratejik hedef olarak belirlemiştir.

Nükleer ve Füze Programı: iran'in uranyum zenginleştirme oraninı (yüzde 60 ve üzeri) artırması ve

menzili Avrupa ile ABD üslerine ulaşabilecek balistik füzeler geliştirmesi, Washington tarafından

"kırmızı çizgi" olarak görülmektedir.

iç Karışıklıklar ve Protestolar: iran'da 2025 sonunda başlayıp 2026 başında şiddetlenen rejim karştı

protestolar, ABD'nin müdahale için uygun bir zemin bulduğu algısını yaratmıştır.

2. Bölgesel Güç Mücadelesi ve Vekâlet Savaşları

Vekil Gruplar: iran'in Lübnan'da Hizbullah, Gazze'de Hamas, Yemen'de Husiler ve lrak'taki milis

gruplar aracılığıyla bölgedeki nüfuzunu yayması, ABD'nin ve müttefiki israil'in güvenlik stratejileriyle

doğrudan çatışmaktadır.

Hürmüz Boğazı ve Enerji Güvenliği: iran'in, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği

Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidi, küresel ekonomi için sürekli bir risk unsuru oluşturmaktadır.

3. Tarihsel Arka Plan ve Güvensizlik

1953 Darbesi: CIA destekli darbe ile seçilmiş Başbakan Musaddık'ın devrilmesi, iran halkında ABD'ye

karşı tarihi bir güvensizlik yaratmıştır.

1979 islam Devrimi ve Rehine Krizi: Şah'in devrilmesi ve Tahran'daki ABD Büyükelçiliği'nin basılarak

personelin 444 gün rehin tutulması, diplomatik ilişkilerin tamamen kopmasına neden olmuştur.

Anlaşmaların iptali: 2015 yılında imzalanan Nükleer Anlaşma'nın (JCPOA) 2018'de Trump tarafından

iptal edilmesi ve yaptırımların geri gelmesi, diplomasi yoluna olan inancı büyük ölçüde sarsmıştır.