Telefonlarımızın kameraları hiç bu kadar iyi olmamıştı. Birkaç saniyede görüntü çekebiliyor, birkaç dokunuşla binlerce insana ulaştırabiliyoruz. Teknoloji bize büyük bir imkân verdi:

Tanık olduğumuz anları kaydedebilmek.

Fakat beraberinde zor bir soru da getirdi:

Her gördüğümüz şeyi kaydetmeli miyiz?

Bir trafik kazası oluyor. Telefonlar çıkıyor. Bir kavga yaşanıyor. Telefonlar çıkıyor. Bir insan fenalaşıyor. Çevresindekilerden bazıları yardım ederken bazıları görüntü almaya başlıyor.

Yangın, sel, kaza ya da başka bir felaket… Bazen insanın en savunmasız hâli birkaç saniye içinde başkalarının ekranına taşınabiliyor. Burada sorun telefon değil.

Sorun, telefonun elimizde bulunduğu anda verdiğimiz karar.

Çünkü görüntü kaydetmenin yararlı olduğu durumlar vardır. Bir olayın belgelenmesi, yetkililere bilgi sağlanması veya sonradan yapılacak incelemelere katkı sunması mümkün olabilir.

Ancak acil yardım gereken bir durumda insan hayatının önüne görüntüyü koymaya başladığımız anda durup düşünmemiz gerekir.

Üstelik yardım etmek demek kendimizi tehlikeye atmak demek değildir.

Kimse eğitimini almadığı bir kurtarma girişiminde bulunmamalıdır.

Bazen yapılabilecek en doğru şey 112'yi aramak, görevlileri haberdar etmek, güvenli bir alan oluşturmak veya profesyonel yardım gelene kadar verilen talimatları uygulamaktır.

Mesele kahraman olmak değil.

Seyirci olmamayı başarabilmek.

Bugün hayatımızın neredeyse tamamını kaydediyoruz.

Yediğimiz yemek… Gittiğimiz tatil… Doğum günü… Konser… Manzara…

Bunda tek başına yanlış bir şey yok.

Fakat kaydetme alışkanlığı hayatımızın her alanına yayıldığında, başka insanların acısıyla aramızdaki sınırı da düşünmek zorundayız.

Bir insanın en kötü günü, bizim paylaşacağımız sıradan bir görüntü değildir.

Çünkü kameranın karşısında bir “olay” değil, insan vardır. Onun ailesi vardır. Mahremiyeti vardır. Korkusu vardır.

Ve belki birkaç dakika sonra hayatı tamamen değişecektir.

Burada kendimize başka bir soru daha sormalıyız:

Neden kaydediyoruz?

Gerçekten gerekli olduğu için mi? Bir yanlışlığı belgelemek için mi? Yetkililere yardımcı olmak için mi? Yoksa ilk paylaşan kişi olmak, daha fazla izlenmek veya “Ben de oradaydım” diyebilmek için mi?

Bu sorunun cevabını herkes kendi vicdanında vermek zorunda.

Teknolojinin gelişmesi bizi otomatik olarak daha duyarlı insanlar yapmıyor.

Telefonlarımızın hafızası büyüyor. Kameralarımızın çözünürlüğü yükseliyor. İnternetimiz hızlanıyor. Fakat insanlık hâlâ eski bir soruyla karşı karşıya:

Başkasının başına bir şey geldiğinde ne yapacağız?

Seyredecek miyiz? Yardım çağıracak mıyız? Güvenli biçimde yapabileceğimiz bir şey varsa yapacak mıyız? Yoksa yalnızca kayıt tuşuna mı basacağız?

Bu sorunun cevabı teknolojiyle ilgili görünse de aslında teknolojiyle ilgili değildir.

Vicdanla ilgilidir.

Çünkü hayat bize sürekli seyirci olacağımızın garantisini vermiyor.

Bugün kamerayı tutan kişi biz olabiliriz.

Yarın kameranın karşısında yardım bekleyen de biz olabiliriz.

O zaman yanımızdaki insanın kaç takipçisi olduğu umurumuzda olmayacak.

Telefonunun ne kadar iyi görüntü çektiğini de düşünmeyeceğiz.

Tek isteğimiz olacak:

Birinin doğru şeyi yapması. Belki yardım çağırması. Belki görevlileri uyarması. Belki güvenli bir çıkışı göstermesi. Belki de yalnız olmadığımızı hissettirmesi. Teknolojiden vazgeçmek gerekmiyor. Kameraları kapatmak da çözüm değil.

Asıl mesele, kamerayı ne zaman açacağımızı ve ne zaman cebimize koyacağımızı bilecek kadar insan kalabilmek. Bir sonraki felakette kayıt tuşuna basmadan önce birkaç saniye düşünelim: Karşımızdaki bir görüntü değil. Bir insan.

Sonra kendimize tek bir soru soralım:

Şu anda yapabileceğim en doğru şey nedir?

Belki de vicdan, tam olarak o birkaç saniyelik kararda kendisini gösterir.