İnsan Dünyayı Yenmek İstiyor, Kendini Değil

Bugünün insanı sürekli dışarıyla savaşıyor. İnsanlarla. Sistemle. Hayatla. Düzenle. İktidarla. Şartlarla. Ama en büyük savaşın kendi içinde olduğunu unutuyor.

Çünkü insanın en büyük yenilgisi dışarıda başlamıyor çoğu zaman. İçeride başlıyor. Nefsinde. Kibrinde. Hırsında. Korkusunda. Kendini kandırdığı yerde.

Muhyi’nin sözü tam bu hakikatin ortasına iniyor:

Erenler yolun güderiz
Çekilip Hakk’a gideriz
Gaza-yı Ekber ederiz
İmam Ali’dir ulumuz

Bu yalnız tasavvufi bir aidiyet bildirisi değildir. Bu, insanın yönünü dışarıdan içeri çevirmesidir. Çünkü insan bazen dünyayı düzeltmeye çalışırken kendi iç çöküşünü görmez.

Ve çağın en büyük trajedilerinden biri de budur:
İnsan dış düşman üretiyor ama içindeki düşmanı tanımıyor.

Erenler Yolun Güderiz

Buradaki yol çok önemli.

Çünkü modern çağ hedef üretiyor ama yol üretmiyor. İnsanlara başarı veriyor ama istikamet vermiyor. Hız veriyor ama yön vermiyor.

Bu yüzden bugünün insanı sürekli hareket hâlinde ama iç olarak yerinde sayıyor. Bir yere yetişiyor ama kendine varamıyor. Çok şey biliyor ama neye doğru yürüdüğünü bilmiyor.

Muhyi’nin “erenler yolun güderiz” sözü burada başka bir bilinç öneriyor:
Yolunu kaybetmemiş insan olmak.

Çünkü insanı büyüten şey yalnız varacağı yer değildir. Hangi ahlakla yürüdüğüdür. Neyi geçerken neye dönüşmediğidir. Güç elde ederken neyi kaybetmediğidir.

Bugün birçok insan sonuç istiyor ama yol terbiyesi istemiyor. Hemen ulaşmak istiyor. Hemen görünmek. Hemen yükselmek. Hemen kazanmak.

Ama hakikat aceleyle kurulmaz.

Erenlerin yolu biraz da budur:
Yavaşlamak. İçe dönmek. Kendini tartmak. Yol yürürken kendini kaybetmemek.

Çekilip Hakk’a Gideriz

Bu mısra çağın tam tersine konuşuyor.

Çünkü modern dünya sürekli merkeze çıkmayı öğretiyor:

Görün. Konuş. Kendini göster. Kendini anlat. Kendini büyüt. Kendini kanıtla.

Muhyi ise: çekilip diyor.

Bu çok büyük bir kelime.

Çünkü bazı insanlar yükselmek için öne çıkar. Bazıları ise hakikati korumak için geri çekilir. Modern insan geri çekilmeyi kayıp sanıyor. Sessizliği güçsüzlük. Görünmezliği başarısızlık.

Oysa insan bazen kalabalıktan uzaklaşınca kendine yaklaşır.

Bugün çağın en büyük krizlerinden biri de bu:
İnsan kendi iç sesini duyamıyor artık. Çünkü sürekli dışarıyla meşgul. Sürekli reaksiyon hâlinde. Sürekli bir şey ispat etmeye çalışıyor.

Bu yüzden insan yoruluyor. Çünkü dışarı büyürken içi küçülüyor.

Muhyi’nin “çekilip Hakk’a gideriz” sözü biraz da şunu anlatıyor:
Hakikat bazen gürültüde değil, geri çekilişte görünür.

Gaza-yı Ekber Ederiz

Bu şiirin merkezi burada.

Çünkü bugün herkes savaş konuşuyor ama çok az insan kendisiyle savaşıyor.

İnsan:

Sisteme öfkeli. Dünyaya öfkeli. Başkasına öfkeli. Zamana öfkeli.

Ama kendi nefsine karşı aynı sertliği göstermiyor.

Oysa insanın asıl savaşı:

Arzularıyla. Kibriyle. Gösteriş isteğiyle. Doymazlığıyla. Öfkesiyle,

Kendini merkeze koyma eğilimiyle.

Modern insan sürekli dışarıdaki kötülüğü konuşuyor ama içindeki karanlığı görmemek için konuşuyor biraz da.

Bu yüzden çağımızda:

Slogan çok . Iç muhasebe az.

Herkes bir şeyi değiştirmek istiyor ama kendine dokunmak istemiyor.

Oysa nefs yenilmeden hakikat taşınmıyor.

Çağın En Büyük Körlüğü

Bugün insan kendini haklılık üzerinden kuruyor.

Herkes doğru tarafta olmak istiyor. Ama doğru insan olmak istemiyor aynı ölçüde. Çünkü taraf olmak daha kolay. İç savaş daha zor.

Bir insan başkasını suçlayabilir kolayca. Ama kendi kibriyle yüzleşmek ağır gelir. Başkasının yanlışını görmek kolaydır. Kendi içindeki çürümeyi görmek zordur.

Bu yüzden çağımız sürekli dış düşman üretiyor. Çünkü insan dışarıyla savaştığında kendinden kaçabiliyor.

Ama Muhyi’nin sözü buna izin vermiyor:

Gaza-yı Ekber ederiz.

Yani en büyük savaş dışarıda değil. İçeride.

İnsanın kendini yenemediği yerde kazandığı bütün savaşlar eksik kalıyor.

İmam Ali’dir Ulumuz

Bu mısra yalnız tarihsel aidiyet değildir.

Burada temsil edilen şey:

Cesaret . Adalet . Hikmet. Nefse karşı savaş. Gücü hakikatin emrine verme ahlakıdır.

Çünkü güç herkeste olabilir. Ama güçle bozulmamak az insanda olur.

Bugün insanın en büyük krizlerinden biri de bu:
İmkân büyüyor ama karakter büyümüyor. Bilgi artıyor ama hikmet artmıyor. Güç çoğalıyor ama ahlak derinleşmiyor.

Bu yüzden modern insan çok şeye hükmediyor ama kendine hükmedemiyor.

Oysa insanın gerçek büyüklüğü başkalarını yenmesinde değil; nefsine sınır koyabilmesinde ortaya çıkar.

Modern İnsan Neden Yoruluyor

Çünkü sürekli dışarıya doğru yaşıyor.

Birilerini geçmeye çalışıyor. Birilerine yetişmeye. Birilerine üstün görünmeye. Bir şey kanıtlamaya.

Ve insan sürekli dışarıyla meşgul oldukça içi dağılmaya başlıyor.

Belki de çağın insanı bu yüzden bu kadar öfkeli:
Kendi içinde kaybettiği savaşı dışarıda kazanmaya çalışıyor.

Ama insan iç yenilgisini dış başarıyla kapatamıyor.

Asıl Mesele

Asıl mesele güçlü görünmek değil. İçeride dağılmamak.

Asıl mesele haklı olmak değil. Nefsine yenilmemek.

Asıl mesele kalabalığı yenmek değil. Kendi içindeki karanlığı tanımak.

Çünkü insan bazen dışarıdaki düşman yüzünden değil, içindeki dağınıklık yüzünden kaybolur.

Ve belki de bugün gönle en çok lazım olan şey yeni bir slogan değil, eski bir hakikattir:

Gaza-yı Ekber ederiz.

Çünkü insanın en büyük savaşı, çoğu zaman kimsenin görmediği yerde verilir.