KUR’AN DA NAMAZ YOKTUR DİYENLERE CEVAPLAR:

-8-

AKŞAM, YATSI, GECE NAMAZLARINİ BİLDİREN AYETLER:

(50 Kaf /39) - ÖYLEYSE artık onların söylediklerine karşı sabırlı ol! Bir de güneşin doğuşundan ve batıştan önce Rabbinin aşkın olan yüce zatını (namaz kılarak) hamd ile an;

Mustafa İslamoğlu Meali Kâf Suresi 39. Ayet Açıklaması

Zımnen, 17. âyetle bağlantılı olarak: “zira Allah, onların ağzından çıkanı kaydetmektedir.”

Bu âyetten sonra inen ve belirgin bir biçimde beş vakte delâlet eden âyet, benzer formdaki Tâhâ sûresinin 130. âyetidir. Tesbih zamanla kayıtlı olarak geldiğinde namaza delâlet eder (Krş: 20:130, not 117).

(76 İnsan /26)- Gecenin bir bölümünde Ona secde et¹ ve geceleyin de Onu, uzun-uzun tesbih et.

Mehmet Türk Meali İnsan Suresi 26. Ayet Açıklaması

1 Secde, cüz’ü zikredip bütününü kastetme yoluyla “namazdan” mecâzdır. Gecenin bazı bölümü de akşam ve yatsı namazlarıdır. 2 Yani, Kur’an oku, teheccüd namazı kıl. (Müzzemmil: 1-6) Buradaki emir, Peygamberimiz için farz niteliğindeyse de bizim için de geçerlidir. Öyleyse bir Müslüman, gecelerini ne olduğu belirsiz, kerameti kendilerinden menkul kimselerin uydurdukları saçma sapan ayinlerle değil, ancak Allah’ının Peygamberine tavsiye ettiği zikirlerle ihya eder. Ayrıca bu ayet: “Ona uzun geceler boyu secde et ve Onu, tesbih et” şeklinde de tercüme edilebili.

Yatsı Namazı: (11 Hud /114) - Gündüzün iki tarafında (öğle ve ikindide) ve gecenin (gündüze) yakın vakitlerinde (akşam, yatsı ve sabah da) namazı ikame et! Muhakkak ki iyilikler, kötülükleri (küçük günahları) ortadan kaldırır. İşte bu, anlayışı ve kavrayışı olanlar için bir öğüttür.

Cemal Külünkoğlu Meali Hûd Suresi 114. Ayet Açıklaması

Günün beş vaktinde namaza durmaya işaret eden âyetlerden biri de budur. Sabahtan öğleye kadar gündüzün bir tarafı, öğleden akşama kadar da gündüzün diğer bir tarafıdır. Dolaysıyla gündüzün iki tarafından kasıt, öğle ve ikindi namazlarıdır. Gecenin gündüze yakın vakitlerinden kasıt ise sabah, akşam ve yatsı namazlarıdır. Bu ve bunun gibi bazı ayetlerle belirlenen beş vakit namaz Hz. Peygamber’in uygulamasıyla net bir şekilde ortaya konmuştur. Gününü belli zamanlarında belli aralıklarla Allah’la kulun bir araya gelmesi ve dileklerin Allah’a arz edilmesi kulluğun gereklerindendir. “Namazı ikame et” emri, davete icabet et, Yaratıcının huzuruna gel, aslını ve kendini düşün, sadakatini gözden geçir, yaşadıklarının muhasebesini yap, Allah’tan gelip O’na gideceğini hatırla, vefalı ve erdemli olmaya çalış, Allah’la yaşamayı içselleştir anlamındadır.

(17 İsra /79)- Ve gecenin bir vaktinde uykuna ara vererek, sana özgü bir armağan olarak namaz kıl; umulur ki Rabbin seni övgüye değer bir makama yüceltir!

Mustafa İslamoğlu Meali İsrâ Suresi 79. Ayet Açıklaması

“Durdurdu, ara verdi, kesti” anlamındaki hecede kökünden gelen teheccud, “uykuya ara vererek gece namaza durmak” şeklinde açılabilir.

Nâfileten, “gönüllü olarak, boynuna borç olmadığı hâlde armağan olarak” (Mekâyîs). Aynı “armağan” anlamında kullanıldığı bir başka yer için bkz: 21:72.

Allah Rasûlü’ne müjdelenen Makâm-ı Mahmûd nedir? Kur’an ışığında okunursa, bunun klasik yorumlarda olduğu gibi Allah Rasûlü’ne verilen şefaat yetkisiyle hiç bir alakası yoktur. Kur’an bilgisisteminden kopuş sonrasında, komşu dinlerden peygamber yarıştırmak maksadıyla tedarik edilen bu yorumların Kur’ani hiç bir dayanağı da yoktur. Makâm-ı Mahmud’dan kasıt “övülmüş” anlamına gelen Hz. Muhammed’in şiddetle ihtiyaç duyduğu hicret yurdu olan (bkz: 76. âyet) “övülmüş vatan”dır. Çok geçmeden âyetteki bu vaat gerçekleşmiş ve Makâm-ı Mahmûd’un Yesrib (Medine) olduğu ortaya çıkmıştır. Kur’an’da Medine’nin, “mukâm/makâm” olarak anılması da bunu teyit eder (33:13). (Bu konuda emek mahsulü müstakil bir makale için bkz: Murat Sülün, Makâm-ı Mahmûd Âyetine Farklı Bir Yaklaşım, AÜİFD, 50:2 (2009) s. 13-38)

(30 Rum /17) - ŞU HALDE akşama ulaştığınızda ya da sabah kalktığınızda, yüceler yücesi Allah’ı anın.

Mustafa İslamoğlu Meali Rûm Suresi 17. Ayet Açıklaması

İbn Abbas’a atfedilen bir yoruma göre “akşam” ve “yatsı” birlikte kastedilmiştir (Taberî). Tesbih, bilinen vakitlerle birlikte kullanıldığında doğrudan namaza delâlet eder. Aksi halde bu emrin hayatta namaz dışında bir karşılığı bulunmamaktadır.

(50 Kaf /40)- Gecenin bir kısmında (akşam ve yatsı namazlarında) ve secdelerden sonra da O'nu tesbih et.

Cemal Külünkoğlu Meali Kâf Suresi 40. Ayet Açıklaması

“Secdelerden sonra onu tesbih et” ifadesi, secdelerden sonra oturup tahiyyat ve benzeri dualar okumamız gerektiğini anlatmaktadır. Bazıları bu ifadeden namazlardan sonra kılınan nafile namazların ya da çekilen tesbihlerin kastedildiğini söylese de doğru olan selamdan önceki oturuşlarda (tahiyyatta) yapılan dualar ve tesbihlerdir. Çünkü ayet “namazdan sonra” demiyor “secdelerden sonra” diyor. Her rekâtta iki secde vardır, iki rekâtta dört secde olunca çoğul oluyor ve arkasında oturuş geliyor. Ayette de “sucûd-secdeler” diye çoğul ifadesi kullanılmıştır.

(52 Tur /49)- Gecenin bir bölümünde ve yıldızlar kaybolurken de O’na ibadet et.

Süleymaniye Vakfı Meali Tûr Suresi 49. Ayet Açıklaması

[1] Güneşin batışı ve doğuşu arasındaki kısım gecedir. Gecenin 3 bölümü vardır. Gece ile gündüzün iç içe girdiği iki simetrik alaca karanlık bölüm ve tam karanlık orta bölüm. Birinci bölümde akşam ve yatsı namazları, yıldızların kaybolmaya başladığı üçüncü bölümde de sabah namazı kılınır.

[2] Güneş doğu ufkuna 9 derece kadar yaklaştığında yıldızlar kaybolmaya başlar.

(76 İnsan /26)- Gecenin bir kısmında O’na secde et; gecenin uzun bir bölümünde de O’nu [tesbih] et (yücelt)!

Mehmet Türk Meali İnsan Suresi 26. Ayet Açıklaması 1 Secde, cüz’ü zikredip bütününü kastetme yoluyla “namazdan” mecâzdır. Gecenin bazı bölümü de akşam ve yatsı namazlarıdır. 2 Yani, Kur’an oku, teheccüd namazı kıl. (Müzzemmil: 1-6) Buradaki emir, Peygamberimiz için farz niteliğindeyse de bizim için de geçerlidir. Öyleyse bir Müslüman, gecelerini ne olduğu belirsiz, kerameti kendilerinden menkul kimselerin uydurdukları saçma sapan ayinlerle değil, ancak Allah’ının Peygamberine tavsiye ettiği zikirlerle ihya eder. Ayrıca bu ayet: “Ona uzun geceler boyu secde et ve Onu, tesbih et” şeklinde de tercüme edilebilir.

Not: Bu ayetlerde açıkça namaz ibadeti emredildiği halde birileri ısrarla namaz ibadetini inkâr ediyorlar.