İçinde bulunduğumuz günler bizler için bir manevi eğitim süreci ve bir mektep görevi yapacak olan Ramazan günleridir. Bu ayda tutulan oruçlar ise nefsin arzu ve isteklerini kontrol etme, iradeyi güçlendirme vasıtasıdır. Ramazan ayına ve oruç ibadetine bir de bu açılardan bakmak lazım. Bahsettiğimiz bu kutlu ayda Kur’an-ı Kerim’in indirilmeye başlanması ve insanlığın ilahi fermanla buluşması bu ayın ehemmiyetini daha da artırmaktadır. Günlük hayatın telaşı içinde körelen duygularımız bu ayda yeniden uyanır. Rabbimizle daha içten ve daha samimi iletişim kurar ve ona teslim oluruz. Bir ay süren oruç ibadeti insanın nefsî arzu ve isteklerinden ziyade gönülden gelen duygulara kulak verdiği bir ibadettir. Oruç bizi eğiten âdeta bir öğretmendir.

Ramazan ayında sabır tüm yaşantımıza hâkim olur. Daha ölçülü konuşuruz. Kalp kırmaktan mümkün olduğunca kaçınırız. Bu ayda yeme içme hususunda da sabırlı davranarak bencilliği terk eder, yoksulun, fakirin durumuna vâkıf oluruz. Bu vesileyle nimetin ve bir yudum suyun kadrini daha iyi anlar, bunları bize veren Cenab-ı Hakk’a daha da yakınlaşırız. Geçmişten günümüze bu ayın manevi iklimi ilim meclisleriyle taçlandırılır, her seviyede faaliyetler yapılır.

Ramazan’ın bir ibadet ve yeniden diriliş ayı olmasının yanında kültür ve edebiyat açısından da bir zenginlik kaynağı olmuştur.

Türk Edebiyatında Ramazan şiirlere, hatıralara ve hikâyelere konu olmuştur. Şairlerin kaleminden Ramazanla ilgili mısralar dökülür. Ramazanla ilgili hikâyeler sadece dini olmaktan ziyade, aynı zamanda estetik ve kültürel anlam taşıyan metinlerdir.

Divan şiirinde Nef’i, Nedim, Baki gibi şairler tarafından Ramazaniyye adı verilen mesnevi tarzında şiirler yazılarak Ramazan sevinçle karşılanır. Halk edebiyatında ve Cumhuriyet döneminde de Ramazan canlı bir şekilde şiirlere konu olur. Şimdi bu şiirlerden bazı örnekler sunalım:

Benden öğüt ister isen eydivirem bildiğimden

Budur Çalab’ın buyruğu tutun oruç, kılın namaz

Yunus Emre

(Benden nasihat istiyorsan, Yüce Rabbimizin “oruç tutun, namaz kılın” emrini söylerim)

Gönderdi Hüdâ çün bize mihmân Ramazânı

Hoş tutmaya niyet edelim biz dâhi anı

Zâti

(Allah Ramazanı bizlere misafir olarak gönderdi. Biz onu memnun etmeye gayret edelim.)

Alnımız secdede bulsun bizi her lahza ezan

Ve hazin ömrümüzün her günü olsun Ramazan

F. Nafiz Çamlıbel

Bir rahmet ve mağfiret ayı olan, içinde gecelerin en feyizlisinin, Kadir Gecesi’nin olduğu Ramazan ayı hepimize huzur getirsin.